Przy zawieraniu umów sprzedaży, wynajmu lub świadczenia usług, często pojawiają się dwa terminy – zaliczka i zadatek. Choć brzmią podobnie, mają odmienne konsekwencje prawne, które warto znać przed podpisaniem jakiejkolwiek umowy.
Co to jest zaliczka?
Zaliczka to część ceny, którą klient wpłaca sprzedającemu na poczet przyszłego świadczenia lub usługi. W przypadku niedojścia transakcji do skutku zaliczka jest zwracana w całości, niezależnie od tego, która strona umowy zrezygnowała.
Przykład: Jeżeli wpłacamy zaliczkę za meble, ale sprzedawca nie dostarczył ich w terminie, mamy prawo do jej pełnego zwrotu.
Co to jest zadatek?
Zadatek również stanowi część ceny, ale spełnia dodatkową funkcję zabezpieczającą wykonanie umowy. Gdy transakcja nie dochodzi do skutku, konsekwencje finansowe zależą od tego, która strona jest winna niepowodzenia:
- Jeśli winna jest strona wpłacająca zadatek (kupujący), traci ona wpłaconą kwotę.
- Jeśli winna jest strona otrzymująca zadatek (sprzedający), musi zwrócić kupującemu zadatek w podwójnej wysokości.
Przykład: Kupujący wpłaca zadatek na zakup samochodu. Jeżeli wycofa się ze sprzedaży, zadatek przepada. Jeśli sprzedający odmówi sprzedaży, musi zwrócić dwukrotność otrzymanego zadatku.
Najważniejsze różnice między zaliczką a zadatkiem:
- Funkcja zabezpieczająca:
- Zaliczka: Nie pełni funkcji zabezpieczenia transakcji.
- Zadatek: Stanowi zabezpieczenie wykonania umowy.
- Zwrot w przypadku zerwania umowy:
- Zaliczka: Zawsze podlega zwrotowi.
- Zadatek: Nie zawsze podlega zwrotowi, zależy od strony odpowiedzialnej za zerwanie umowy.
- Wysokość zwrotu:
- Zaliczka: Zwracana w kwocie wpłaconej.
- Zadatek: W przypadku winy sprzedającego – zwrot w podwójnej wysokości, w przypadku winy kupującego – przepada.
Co wybrać – zaliczkę czy zadatek?
Wybór pomiędzy zaliczką a zadatkiem powinien zależeć od stopnia ryzyka, jakie jesteśmy gotowi zaakceptować:
- Zaliczka jest korzystniejsza, gdy chcemy mieć pewność zwrotu pieniędzy, nawet jeśli umowa nie zostanie zrealizowana.
- Zadatek jest korzystniejszy dla strony, której zależy na pewności realizacji transakcji, gdyż bardziej dyscyplinuje obie strony do wywiązania się z umowy.
Przed dokonaniem wpłaty warto jasno określić w umowie, czy wpłacana kwota jest zaliczką, czy zadatkiem, by uniknąć potencjalnych sporów prawnych i finansowych w przyszłości.